Nguyên tắc, tiêu chuẩn thiết kế phòng mổ đạt chuẩn

  • 23 Tháng 11, 2021

Phòng mổ là một môi trường có yêu cầu cao, đặc biệt việc thiết kế phòng mổ phải tuân theo tiêu chuẩn cụ thể. Vì đây là môi trường làm việc trực tiếp với môi trường bên trong của cơ thể người, các yêu cầu trong phòng mổ sẽ rất khắt khe. Và bài viết này chúng ta sẽ tìm hiểu các tiêu chuẩn thiết kế phòng mổ để tạo ra một môi trường đạt chuẩn cho việc phẫu thuật.

MỤC LỤC

Các yêu cầu chung khi xây dựng phòng mổ

Nguyên tắc thiết kế, xây dựng phòng mổ

Tiêu chuẩn thiết kế phòng mổ

Bảng tổng hợp các yêu cầu kỹ thuật tiêu chuẩn phòng mổ

Các yêu cầu chung khi xây dựng phòng mổ

Khoa phẫu thuật một tổng thể tích hợp đa chuyên khoa, đa chức năng, bao gồm trang trí kiến ​​trúc, hệ thống điều hòa thanh lọc, trang thiết bị y tế đáp ứng nhu cầu của khoa phẫu thuật, hệ thống điện mạnh, yếu, hệ thống cấp thoát nước và các các hệ thống.

Ngoài các điều kiện chung của phòng mổ thông thường, phòng mổ sạch còn phải có:

1. Thiết kế của phòng điều hành đề cao tính hợp lý và thông suốt trong cách bố trí máy bay và luồng người cũng như công tác hậu cần. Xuất phát điểm là phát huy hết chức năng của khoa ngoại, giảm nguy cơ lây nhiễm chéo càng nhiều càng tốt, kiểm soát lây nhiễm trong suốt quá trình.

2. Phòng mổ sạch phải được đặt trong bệnh viện, cách xa các nguồn ô nhiễm và ở phía ngược gió của thành phố hoặc vùng có nhiều hướng gió nhất; khi có hai hướng gió thịnh hành và hướng gió nhất thì phải có tần suất và hướng gió nhỏ nhất trong số tất cả các hướng gió. Xác định vị trí của bộ phận vận hành sạch ở phía đối diện.

thiết kế phòng mổ

Phòng mổ bệnh viện

3. Phòng mổ sạch không nên bố trí ở tầng 1 và tầng trên cùng. Giữa khu sạch và khu không sạch phải bố tríphòng đệmcó diện tích không nhỏ hơn 3m2, mức độ sạch sẽ bằng mức sạch của khu sạch, không cao hơn 1.000. Phòng mổ sạch nói chung có thể chọn một trong các bố trí cuối ống xả, bố trí trung tâm, bố trí bên hoặc bố trí hình tròn.

4. Chiều cao thực của phòng mổ sạch phải là 2,8 ~ 3m.

5. Các phòng chải tay nên được bố trí riêng biệt và cứ 2 đến 4 phòng mổ nên bố trí riêng một phòng chải tay, phòng này phải được bố trí ở khu vực sạch sẽ.

Nguyên tắc thiết kế, xây dựng phòng mổ

Yêu cầu về số lượng

Khoa Phẫu thuật được tổ chức theo quy mô số giường lưu (từ 55 - 65 giường/phòng mổ) số lượng phòng mổ quy định trong Bảng 1.

  • Quy mô 1: Bệnh viện đa khoa quy mô: từ 250 đến 350 giường lưu.
  • Quy mô 2: Bệnh viện đa khoa quy mô: từ 400 đến 500 giường lưu.
  • Quy mô 3: Bệnh viện đa khoa quy mô: trên 550 giường lưu.
STT Tên phòng mổ Số lượng đơn vị phòng mổ

Quy mô 1

250 - 350 giường

Quy mô 2

400 - 500 giường

Quy mô 3

Trên 550 giường

1 Mổ tổng hợp 01 01 02
2 Mổ hữu khuẩn  01 01 02
3 Mổ chấn thương 01 01 01
4 Mổ Cấp cứu   01 01
5 Mổ sản 01 01 01
6 Mổ chuyên khoa   01 02
Cộng 04 06 09

Yêu cầu về vị trí địa lý

Nguyên tắc thiết kế phòng mổ yêu cầu môi trường này thường được đặt ở trung tâm nơi có các điều kiện tốt nhất về điều kiện môi trường và cơ sơ hạ tầng. Vị trí này nằm gần các khu vực liên quan khác của bệnh viện như khu chăm sóc tích cực, khu xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh… Điều này giúp thuận tiện trong vận chuyển, đi lại của bác sĩ và người bệnh. Đồng thời nằm ở cuối hành lang để hạn chế và dễ dàng kiểm soát số người qua lại.

Yêu cầu về kích thước

Tiêu chuẩn thiết kế phòng mổ yêu cầu diện tích tối thiểu là 36 m2, chiều cao (từ sàn tới trần) không thấp hơn 3,1 m. Các phòng mổ nên được thiết kế theo theo hình vuông hoặc hình chữ nhật, các góc được thiết kế vát 45 độ để tránh góc khí quẩn giúp cho việc lưu thông không khí, như tiêu chuẩn thiết kế phòng sạch. Càng hạn chế tối đa các góc cạnh trong không gian phòng mổ thì càng đảm bảo vệ sinh vô trùng. Đồng thời tạo môi trường thuận tiện cho các kỹ thuật viên làm việc. Các tủ thiết bị có thể thiết kế âm tường để giảm góc cạnh và tạo không gian. 

tiêu chuẩn thiết kế phòng mổ

Ngoài ra chiều rộng cửa chính của các cửa phòng mổ không được bé hơn 1.6m

Yêu cầu khác

Trong khoa phẫu thuật của bệnh viện, tiêu chuẩn phòng mổ cần đảm bảo đầu tiên và tiên quyết là tuân theo quy tắc một chiều, đảm bảo vô khuẩn tuyệt đối. Cần bố trí 2 cửa cho phòng mổ: một cửa chính vào và một cửa phụ.

Ngoài ra, việc phân luồng sự di chuyển ở hành lang sạch – bẩn, đi lại của bác sĩ – người bệnh… cũng cần tuân theo tiêu chuẩn xây dựng phòng mổ về sạch bẩn một chiều để đảm bảo sự vô trùng tuyệt đối.

Hình ảnh thiết kế phòng mổ theo mặt cắt và bặt bằng

mặt cắt phòng mổ

1 Bàn mổ
2 Đèn mổ
3 Miệng thu hồi khí
4 Đèn đọc phim XQ
5 Ổ cấp khí y tế
6 Tủ thuốc, dụng cụ thiết yếu
7 Tủ lạnh, sấy
8 Tủ dụng cụ gây mê, hồi sức
9 Bảng điều khiển

Tiêu chuẩn thiết kế phòng mổ

2.1 Tiêu chuẩn nhiệt độ, độ ẩm trong phòng mổ

Khi thiết kế phòng mổ, Nhiệt độ và độ ẩm là yếu tố quan trọng, các yếu tố này sẽ tạo ra môi trường phù hợp nhất cho yêu cầu phẫu thuật. Tiêu chuẩn nhiệt độ phòng mổ yêu cầu cần duy trì nhiệt độ phòng nằm trong khoảng 21 độ C – 26 độ C. Độ ẩm của phòng mổ đạt 60 – 70% với số lần luôn chuyển không khí.

2.2 Yêu cầu tiêu chuẩn điện phòng mổ

Trong tiêu chuẩn phòng mổ, điện trong phòng phải được cung cấp đầy đủ, liên tục 24 tiếng một ngày. Các phòng mổ đều phải có điện dự phòng để tự động cấp điện lại sau 5 giây và có hệ thống nối đất riêng. 

Điện chiếu sáng cần phải phù hợp với thiết bị chiếu sáng, các thiết bị chiếu sáng phải có độ rọi và yêu cầu phù hợp. Trong các phòng mổ sẽ có những thiết bị đặc biệt, được thiết kế từ các nước phát triển, có thể sử dụng dòng 3 pha, vì vậy ngoài dòng điện 2 pha thông thường, chúng ta cần chú ý bổ sung thêm dòng diện 3 pha. 

2.3 Yêu cầu về độ sạch, không khí phòng mổ

Theo tiêu chuẩn thiết kế Khoa phẫu thuật bệnh viện đa khoa, phòng mổ, hành lang vô khuẩn, kho cung cấp vật tư tiêu hao là 3 môi trường yêu cầu phải vô khuẩn. 

Tiêu chuẩn không khí trong phòng mổ là đặc trưng cơ bản khi xây dựng, thiết kế bệnh viện. Hệ thống không khí sẽ đảm bảo sự sống còn của người bệnh thông qua việc đảm bảo độ vô trùng tối đa. Đặc biệt, hệ thống cung cấp khí sạch trong phòng mổ luôn yêu cầu chiều cao thông thủy lớn.

Tiêu chuẩn phòng mổ quy định, khí sạch áp lực trong các phòng mổ cần tuân theo cấp độ sạch Class 100.000. Không khí sạch áp lực dương được sử dụng nhiều hơn trong các phòng mổ thông thường. Còn khí sạch áp lực âm thường sử dụng cho các phòng mổ đặc biệt cách ly và nhiễm.

Theo tiêu chuẩn phòng mổ số lần thay đổi không khí là 15 – 20 lần/giờ, số lượng hạt bụi 0,5mm trong 1m3 không khí là £ 3 x 106. Chúng ta có thể theo dõi tiêu chuẩn về số hạt theo Class 100.000 ở bảng dưới:

phòng mổ Class 100

Hệ thống khí sạch áp lực dương trong phòng mổ được thiết kế bao gồm 3 phần:

  • Thiết bị tiệt trùng khí tiền xử lý bằng tia UV: tia UV giúp hiệu quả thanh trùng không khí cao hơn rồi được chuyển đến bộ lọc khí Hepa filter.
  • Bộ lọc không khí Hepa filer: ngăn chặn được 99,9% các hạt có đường kính 0,3 µm, đảm bảo không khí trong phòng mổ luôn đạt độ sạch nhất.
  • Bộ tạo áp suất dương: giúp ngăn chặn vi khuẩn xâm nhập, đồng thời cung cấp thêm oxy cho các ca mổ kéo dài hay có nhiều người tham gia.

 không khí trong phòng mổ

1 Đèn mổ
2 Cửa cấp khí sạch
3 Đèn mổ
4 Miệng thu hồi khí

2.4 Tiêu chuẩn hệ thống chiếu sáng phòng mổ

Hệ thống chiếu sáng trong khoa phẫu thuật luôn được quan tâm, đặc biệt với phòng mổ. Ngoài chiếu sáng chung, các đèn phẫu thuật cũng được yêu cầu khắt khe.

Bạn có thể tìm hiểu sâu hơn ở bài viết: Thiết kế chiếu sáng cho phòng mổ

Tiêu chuẩn phòng mổ quy định hệ thống chiếu sáng cần tuân theo đối với khu vô trùng là sử dụng ánh sáng nhân tạo. Hệ thống chiếu sáng trong phòng mổ sẽ được phân chia thành chiếu sáng tổng thể và chiếu sáng cục bộ. Chiếu sáng tổng thể là ánh sáng từ hệ thống đèn âm trần hoặc hệ đèn ở góc. Ánh sáng cục bộ là ánh sáng lấy từ đèn mổ (đèn không hắt bóng) được bố trí thuận tiện, dễ dàng xoay chuyển và điều chỉnh tiêu cự sáng và độ sáng. 

 chiếu sáng phòng mổ

Độ rọi trong phòng mổ được quy định tối thiểu là 700/300 và được điều khiển ở hai mức sáng. Thông thường trong phòng mổ đều sử dụng các loại đèn phòng sạch thì mới đáp ứng tốt các yêu cầu.

Xem thêm: Tiêu chuẩn phòng sạch bệnh viện

Bảng tổng hợp các yêu cầu kỹ thuật tiêu chuẩn phòng mổ

Dưới đây là bảng tổng hợp các yêu cầu kỹ thuật cho khoa phẫu thuật trong các bệnh viện đa khoa mà bạn cần biết.

Các yêu cầu kỹ thuật trong Khoa Phẫu Thuật
Phòng chức năng

- Phòng mổ

- Hành lang, vô khuẩn

- Phòng hồi tỉnh

- Phòng tiền mê

- Hành lang sạch

- Phòng nghỉ

- Rửa dụng cụ

- Thay đồ nhân viên

- Khu phụ trợ 

- Hành chính

1. Diện tích 36m2/giường 6(9) m2/người    
2. Sàn nhà Phủ vật liệu nhân tạo chống mài mòn, nấm mốc, chống tĩnh điện Chống trơn trượt  
3. Tường Sử dụng các vật liệu chịu nước, các chất tẩy khuẩn, sơn kháng khuẩn, đượcc sử dụng tới trần Đảm bảo phẳng, nhẵn. Khu ướt ốp bằng gạch men kính, hoặc sơn expoxy
4. Trần

Bề mặt phẳng, nhẵn; hệ thống chiếu sáng, phòng - chữa cháy, cấp không khí sạch và các hệ thống máy móc kỹ thuật

5. Cửa Dễ cầm nắm, đóng mở nhẹ nhàng, cửa có chuyển xe, giường đẩy bản lề mở hai chiều
6. Cổng kết nối phương tiện Toàn bộ các kết nối đặt cạnh giường      
7. Nhiệt độ 21 - 24oC

21 - 26oC

21 - 26oC  
8. Độ ẩm không khí 60 - 70 % Không lớn hơn 70%    
9. Luân chuyển không khí / h 15 - 20 lần/h 5 - 15 lần/h    
10. Số lượng đầu cấp khí 06 cho ba loại 03 cho 3 loại    
11. Ánh sáng Độ rọi 300 - 700lux Độ rọi 250 - 500 lux Độ rọi 100 - 140 lux
12. Ổ cắm điện 10 ổ/phòng mổ loại 220V/10A (có tiếp địa) 4 ổ/giường loại 220V/10A (có tiếp địa) 4 ổ/giường loại 220V/10A (có tiếp địa) 2 ổ/phòng (có tiếp địa)
13. Hệ thống cấp điện khẩn cấp Cung cấp cho các thiết bị y tế và chiếu sáng, thời gian trì hoãn để vận hành không quá 15 giây
14. Công suất cổng kết nối   1200 w/giường   2,8 kW
15. Máy sử dụng nguồn điện DC Đồng hồ, máy gọi đảo chiều Máy gọi y tá, máy gọi đảo chiều, đầu Tel   Máy gọi đảo chiều, đầu Tel
16. Cấp nước Nước vô khuẩn cấp cho chậu rửa tay 02 chậu rửa cho bác sỹ 01 chậu rửa cho một phòng

01 chậu rửa 10 người

01 vòi sen 20 người

17. Thoát nước Hệ thống thu, thoát nước thải hóa chất và nước thải sinh hoạt được xử lý sơ bộ trước khi thoát vào hệ thống xử lý nước thải chung của bệnh viện

Phòng mổ là nơi mà các bệnh viện cần quan tâm đặc biệt, nhất là trong giai đoạn thiết kế. Qua bài viết này, mong rằng bạn sẽ hiểu hơn về phòng mổ và nhất là tạo ra phòng mổ phù hợp với bệnh viện của mình.

Brian

Bài viết mới nhất